هوشمندی دراماتیک یک خلق

هوشمندی دراماتیک یک خلق

تاریخ ارسال : ۳۰ / بهمن / ۱۳۹۷

نگاهی به مجموعه "خط تماس"

سهیلا قوسی

 

نگاهی به مجموعه "خط تماس"

سهیلا قوسی

 

انقلاب اسلامی ایران در سال 57 نتیجه وفاق و هم گرایی یک ملت بود. ملتی شکل گرفته از قومیت های مختلف با نگاه های فرهنگی ، عقیدتی و سیاسی متفاوت که برای سرنگونی حکومتی وابسته به " مانیفست  آمریکایی" به یک اتحاد جمعی رسیده بودند . اما پس ازبه ثمر نشستن انقلاب ، برخی از احزاب سیاسی که همه پرسی غاطبه مردم را جهت برقراری جمهوری اسلامی به رسمیت نمی شناختند با حرکت های خودکامانه و به بهانه رهایی خلق از ارتجاع ، به دشمنی و عناد با مرجعیت و مردم پرداختند که نتیجه این "خودمختاری مستبدانه" چیزی جز ایجاد تشنج و نا امنی و تجزیه طلبی اقوام نبود و می توان گفت دو گروهک سازمان مجاهدین خلق و چریک های فدایی خلق بیشترین نقش را در تشدید بی ثباتی های پس از انقلاب  و انجام جنایت های پنهان و آشکار داشتند . ابعاد مختلف فعالیت های سازمان مجاهدین خلق بویژه در یک دهه اخیر دستمایه ساخت فیلم ها و سریال های مختلف قرار گرفته است اما جواد شمقدری در مجموعه تلویزیونی "خط تماس" که بر گرفته از اثری مطول به نام " نفوذ" است برای نخستین بار و به شکل جدی به معرفی و تشریح فعالیت های سازمان چریک های فدایی خلق پرداخته و با زبانی دراماتیک در بستری عاشقانه ، ایران ِروزهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی تا فروردین سال 1358 را برای نسل امرروز به تصویر می کشد.

قصه این سریال که مضمون اصلی آن نقش پررنگ آمریکا در ایجاد کارشکنی های مکرر برای جلوگیری از تحکیم انقلاب اسلامی و دامن زدن به آتش تفرقه در یک سالِ پس از پیروزی این حرکت عظیم مردمی است از کشته شدن یک روستایی در منطقه درگز توسط یک آمریکایی ، نزدیکی سایت جاسوسی کبکان در خراسان ودر ماه های پایانی حکومت پهلوی آغاز می شود .تلاش روستاییان برای اثبات جرم قاتل به دلیل برخورداری از قانون مصونیت سیاسی اتباع آمریکایی (کاپیتولاسیون) بی نتیجه می ماند و همین امر، دستاویزی می شود برای سازمان چریک های فدایی خلق تا با تطمیع برخی از روستاییان و به بهانه مبارزه با امپریالیسم آمریکا در ماه های نخست انقلاب، آنها را با اهداف تخریب گرایانه خود همراه نمایند.

در این بین ما شاهد ارتباط عاطفی میان مهدی از انقلابی های مسلمان و اززندانیان سیایسی رژیم پهلوی و مهناز دختر یکی از فرماندهان نظامیِ حفاظتی سایت کبکان هستیم که با مناسبات پیچیده و تو در توی این مجموعه پیوند می خورد.

شاید بتوان گفت  "خط تماس" اولین سریالی است که به حوادث یک سالِ نخست روی کار آمدن جمهوری اسلامی ایران به شکل جدی و موشکافانه می پردازد و دلایل تسخیر سفارت آمریکا توسط دانشجویان پیرو خط امام در آبان ماه 58 را برای نسل هایی که شاید چرایی این اتفاق همچنان برایشان مبهم باقی مانده است تبیین می کند .

می توان اذعان کرد اولین نکته بارز خط تماس این است که شمقدری، گفتمان های مختلف میان احزاب و اندیشه های مختلف  در آن دوره را در قالب یک فضای دراماتیک به تصویر کشیده و تلاش می کند حتی المقدور بدون جهت گیری و مبتنی بر اسناد موجود قضاوت را بر عهده خود تماشاگر بگذارد .

پرداختن به برخی افراطی گری ها در میان نیروهای انقلابی و همچنین خائنینی که با رخنه در تشکل های مذهبی به جاسوسی برای آمریکا می پرداختند از جمله خرده روایت هایی است که علاوه بر بستر اصلی داستان ،تابلویی واقعگرایانه  را از زمستان 57 و بهار 58 برای بیننده به تصویر می کشد .

ما در این سریال به عینه شاهد هستیم که اتاق شنود سفارت آمریکا بعد از وقوع انقلاب اسلامی مجدانه تر به فعالیت خود ادامه می دهد که ماحصل آن واقعه صحرای طبس و دامن زدن به اختلافات قومیتی است چنانکه در قسمت های پایانی علنا همراهی سازمانِ به انحراف کشیده شده چریک های فدایی خلق با جاسوسان آمریکایی در غائله گنبد و ترکمن صحرا ترسیم می شود که البته با درایت و هوشمندی مردم در نهایت ناکام می ماند.

مجموعه خط تماس از منظر جنس قصه گویی هم جذاب و دراماتیک است البته در برخی قسمت ها ضرباهنگ اثر افت می کند همچنین بازی  دو بازیگر جوان کارنسبتا" خام و ناپخته است اما در عین حال بازی حمید گودرزی به نقش نفیسی و همچنین علیرام نورایی د ر قالب یکی از لیدر های حزب، قدرتمندانه و چند لایه می نماید.

شمقدری در جایگاه کارگردان نیز تلاش کرده تا اثری با استاندارد قابل قبول داستانی و تکنیکی  و با قاب بندی های سینمایی ارائه دهد .و شاید تنها نقطه ضعف این بخش استفاده از دوبله برای بازیگران خارجی است که اگر از زیر نویس و تایتل استفاده می شد فضای مستند تری را القا می کرد.

در مجموع سریال " خط تماس" اثر آبرومندی است که به بخشی مغفول مانده از تاریخ معاصر ایران می پردازد و امید است در مجموعه چهل قسمتی نفوذ که ورژن اصلی و مبسوط این قصه است به جزییات بیشتری از این واقعه پرداخته شود.