روایت حواشی جنگ در «لحظه گرگ و میش»

روایت حواشی جنگ در «لحظه گرگ و میش»

تاریخ ارسال : ۲۲ / اسفند / ۱۳۹۷

شیرین اسحاقی

لحظه گرگ و میش روایتگر حواشی جنگ است و به تبعات و آثار

شیرین اسحاقی

لحظه گرگ و میش روایتگر حواشی جنگ است و به تبعات و آثار مخرب آن می­ پردازد. باید توجه داشت که این نکته در تعارض با موضوع دفاع مقدس نیست، بلکه جنگ را به معنای ذاتی آن زشت و کریه نشان می­دهد.

این سریال خوش ­ساخت و نسبتاً پر مخاطب به کارگردانی همایون اسعدیان و نویسندگی مونا انووری ­زاده، در صدد روایت زندگی مردم جامعه­ ی ایران در برهه­ ای پر تنش از تاریخ معاصر است؛ مردمی که از مسیر هشت ساله­ ی جنگ عبور می­کنند و تجربه ­هایی متفاوت را از سر می­گذرانند. این داستان با روایت زندگی  خانواده­ ای پزشک آغاز می­شود و از این دریچه به روزگار جامعه­ ای می­ پردازد که زیر سایه ­ی مهیب و   فاجعه­ آفرین جنگ، هم­چنان که به دفاع از وطن می­ پردازند، در جنگ مشارکت دارند،کار می­کنند، عاشق می­شوند، ازدواج می­کنند و در عین عجین بودن با مرگ، امیدوارانه در مسیر زندگی و سرنوشت حرک می­کنند.

قرار است لحظه گرگ و میش سه دهه از زندگی خانواده­ی وحدت را به تصویر بکشد و قصه از نقطه ­ی آغازین خود که در اواسط دهه­ ی شصت و بحبوحه­ ی جنگ شکل گرفته، به دهه ­ی هفتاد ورود کند و با عبور از این دهه، پایان خود را در دهه هشتاد با شخصیت­ هایی که محور قصه بوده­ اند، رقم بزند.

در این داستان می­ بینیم که شاکله­ ی خانواده وحدت متأثر از جنگ دچار آسیب­ هایی جدی می­شود: احسان، پسر بزرگ خانواده که همچون مادر و پدر پزشک است، در جنگ به شهادت میرسد. یاسمن، دخترخانواده، دانشجوی پزشکی، عاشق حامد،  برادر همسر احسان، می­شود. او نیز حامد را در جنگ از دست می­دهد، گرچه جسدی از حامد برجا نمانده، اما شواهد نشان از شهادت او دارد.سرنوشت اعضای خانواده­ ی وحدت به نحوی جدی تحت تأثیر جنگ از حالت تعادل خارج شده و به بحران کشیده می­شود. در این میان یاسمن که از بازگشت حامد ناامید شده، با وجود مخالفت اعضای خانواده تصمیم به ازدواج با سروش مطلق (یکی از هم دوره­ای­های دانشگاهش) می­گیرد.

این سریال از منظر قصه ­پردازی آن­چنان که باید بکر نبوده و قصه ­ای خاص و متفاوت ارائه نمی­دهد. لحظه گرگ و میش ماجراهایی را روایت می­کند که در آثار مربوط به دهه شصت بارها مرور کرده­ایم؛ خانواده ­هایی که در اثر جنگ دچار بحران می­شوند، زنانی که شوهرانشان را از دست می­دهند، رزمندگانی که گمان  می­رود شهید شده ­اند، اما مدتی بعد از اسارت بازمی­گردند و هم­چنین همسرانی که به دلیل ناامید شدن از بازگشت شوهران خود، ازدواج می­کنند و ناگهان شوهرانشان از اسارت برمی­گردند و ...

 به نظر می رسد این سریال بیش از آنکه در صدد قصه ­­پردازی باشد، در تلاش است تا از منظر جامعه­ شناسی تأثیر سیر وقایع سیاسی و اجتماعی رادر طول سه دهه بر روابط خانوادگی و انسانی جامعه و شخصیت های داستان به تصویر بکشد.

 ممکن است مخاطب امروز به ویژه نسلی که تجربه­ ی زندگی در زمان جنگ را نداشته­ اند و صرفاً با این نگاه که قرار است یک درام خانودگی و عاشقانه را شاهد باشند، به نافرجامی عشق­ها و زندگی­های خانوادگی شخصیت­ های این سریال و هم­چنین فضای غمناک داستان خرده بگیرند، اما باید به موضوع تلخ بودن ذات قصه به دلیل وقوع آن در زمان جنگ و شرایط غیر عادی جامعه توجه کرد؛ زمانی که هر روز خانواده­ ای داغدار می­شد و مردم شاهد شهادت، اسارت و یا جانبازی هم ­محله ­ای­ ها و اقوام دور و نزدیک خود بودند. به دلیل تنیده ­شدن جنگ در بافت جامعه، لاجرم شاهد تسری تلخی، سیاهی واندوه به تار و پود قصه خواهیم بود.

با پیشرفت سریال، داستان ضمن مرور دهه­ ی شصت، تأثیر شرایط متشنج ناشی از جنگ را به ­عنوان عاملی بیرونی و ناخواسته، برلطیف­ترین و زیباترین روابط انسانی و خانوادگی منعکس می­کند. لحظه گرگ و میش روایتگر حواشی جنگ است و به تبعات و آثار مخرب آن می­پردازد. باید توجه داشت که این نکته در تعارض با موضوع دفاع مقدس نیست، بلکه جنگ را به معنای ذاتی آن زشت و کریه نشان می­دهد.

در ادامه و با پایان جنگ، قصه به مناسبات و روابط اجتماعی دهه هفتاد می­پردازد. در این مقطع یاسمن و خانواده­اش محور داستان هستند. حامد که گمان می­رفته شهید شده، از اسارت بازمی­گردد و در خلال روایت زندگی یاسمن، با فاصله گرفتن تدریجی از جنگ، نظاره­ گر تغییرات جنس زندگی مردم و دیگر تحولات اجتماعی هستیم؛ مردم از زندگی­های بی­ ریا و ساده­ ی خود به سرعت دور می­شوند و با ورود پدیده­ های جدید و مدرن اجتماعی،‌ دغدغه­ ها و خواسته ­های مردم رنگی دیگر به خود می­گیرد و به سرعت از دهه­ ی شصت فاصله  می­گیرند.    

گرچه این سریال با نقاط ضعفی همراه است، اما نمی­توان وجوه زیبا و پر قدرت این قصه را که با پرداختن به جزئیات و کنار هم قرار دادن سه دهه از زندگی یک ملت‌، لحظه­ های از یاد رفته­ ای را دوباره در اذهان زنده کرده و بانی واکاوی آن شده، ­‌نادیده گرفت. ضمن این­که بازی خوب و روان بازیگرانی چون فاطمه ­گودرزی و  شهره­ سلطانی به جذابیت این سریال افزوده است.

  با توجه به این که این سریال همچنان در حال پخش است، انتظار می­رود این سفر با دستیابی به هدف نهایی قصه و پایان بندی مناسب، خاطره­ ای به یاد­ماندنی و تأثیرگذار را در ذهن مخاطب رقم بزند.