"جیسون ها" در کمین

"جیسون ها" در کمین

تاریخ ارسال : ۲۵ / تير / ۱۳۹۸

تحلیلی بر مجموعه " گاندو"

سهیلا قوسی

تحلیلی بر مجموعه " گاندو"

سهیلا قوسی

.." گاندو مسیر تازه تلویزیون در سریال سازی .... ناگفته های سازندگان " گاندو " درباره حواشی این سریال ......ضعف های گاندو را با کنایه های سیاسی پوشانده اند..... شخصیت ظریف در "گاندو" منفی نیست .....تحریف چهره ها در "گاندو" از جیسون رضاییان تا ظریف،........ شهروندان در محاصره چشم ها و گوش ها .... " گاندو علیه گلستان "....برای نگارش " گاندو ویدئوهای جاسوسی و امنیتی را دنبال کردم "....ماجرای سروکله زدن بازیگر زن سریال " گاندو" با یک تمساح ....عبور " گاندو از خط قرمز های صدا و سیما" ...روایت بازیگری که خواهرزاده یکی از مسئولین شد ... جیسون رضاییان را جاسوسی پیچیده دیدم ...باید با جسارت به سراغ رانت خواری و آقازاده ها برویم ...."گاندو" ادعای 8 سال پیش ایهود باراک را تایید کرد....جسارت در قصه رمز موفقیت " گاندو " است...... فکر کردم اگر بتوانم نقش یک خائن را بازی کنم موفق بوده ام...تابوشکنی های " گاندو" ادامه دارد...

این تیتر ها تنها بخش کوچکی از بازتاب گسترده رسانه ای یک مجموعه امنیتی "ایرانی" در میان رسانه های ایران و جهان است و حاکی از آن است " گاندو" با وجود مجموعه ای از نقاط قوت و ضعف و همچنین حواشی نامتعارف اش تا چه میزان دیده شد و حتی شاخک های سرویس های امنیتی "برخی از کشورها" را نیز تیز کرد.

سهم سینما و تلویزیون ایران در تولید و ارائه داستان هایی که مستقیما" با مباحث جاسوسی و ضد جاسوسی و همچنین امنیت ملی سرو کار دارند در مقایسه با "بلاد صنعتی" بویژه آمریکا ، و بریتانیا بسیار ناچیز است و این برای سرزمینی که صاحب یکی از " قدرتمند ترین " و " حیرت انگیز ترین " تشکیلات امنیتی در کل جهان است حفره ای عمیق و غیر قابل توجیه محسوب می شود .

 در هالیوود و شبکه های مختلف دولتی و خصوصیِ مطرح ایالات متحده و همینطور شبکه بی بی سی انگلستان سالانه آثار متعددی با هدف قهرمان پروری و نشان دادن " اقتدار نظام حکومتی شان" از طریق پروپاگانداسازی ساخته می شوند و البته سینما و تلویزیون رژیم صهیونیستی نیز از این قاعده مستثنی نیست . اما در کشوری که دارای یک حکومت اسلامی است و داعیه عدالت خواهی ، " صلح طلبیِ همواره" و دفاع از تمامیت ارضی و نه جنگ را دارد تعداد آثار تولید شده امنیتی در طول چهل سال گذشته(آن هم در کشوری با التهابات فراوان) به تعداد انگشتان دو دست هم نمی رسد و متاسفانه اکثر این تولیدات به غیر از یکی دو اثر(بادیگارد وماجرای نیمروز) حتی کارهای قابل دفاعی نیز در این حوزه نبوده اند. از این رو " گاندو" اولین مجموعه جدی ، آبرومند و تا حدی قابل ارائه به عنوان یک "برند" در عرصه فعالیت های نهادهای امنیتی ایران محسوب می شود .

"گاندو" که گفته می شود برای دوازده  فصل سی قسمتی طراحی شده و در صورت به سرانجام رسیدن تمام این فصول ، مطول ترین مجموعه تلویزیونی تاریخ ایران خواهد بود در سری نخست خود ، پرونده پیچیده و حساس  مدیر دفتر تهرانِ روزنامه واشینگتن پست را مورد مداقه و پرداخت دراماتیک قرار داد.

جیسون رضاییان ،که در پوشش خبرنگار ایرانی –آمریکایی ، به جرم نفوذ در اماکن مهم دولتی و افشای برنامه های ضد تحریمی ایران در سال 93 بازداشت شده بود  پس از یک سال و نیم و  تحت آنچه که به عنوان "مصالح کلی نظام " و " در راستای مصوبات شورای عالی امنیت ملی" عنوان گردید از زندان آزاد و با زندانیان ایرانی محبوس درزندان های آمریکا مبادله شد.

جاسوسی که با وجود اسناد عیان و قابل ارائه ، جرمش محرز بوده است ، همچنان و پس از گذشت 5 سال ،  از سوی برخی نهادها و رسانه های داخلی " بی گناه" و " مورد اجحاف واقع شده " خوانده می شود و دستگیری اش در راستای "سیاست اختلاف با دولت آمریکا " عنوان می گردد در حالیکه به واقع چنین نیست.

سازندگان مجموعه " گاندو " تلاش کردند تا با کلیشه زدایی و به دور از شعار زدگی فارغ از نگاه تک بعدی و با دیدی فراجناحی و انسانی این پرونده را که یکی از مهم ترین اسناد جاسوسی این چهار دهه است را مورد آنالیز قرار دهند که این برآیند از شیوه نزدیک شدن و پرداختن به سوژه ، کاملا" مشخص است . گواه دیگر آنکه دو عنصر شاخص این سریال یعنی نویسنده اثر آرش قادری و بازیگر کاراکتر مایکل هاشمیان که برداشتی از شخصیت جیسون است هیچگونه پیشینه سیاسی جدی بویژه اصول گرایانه ندارند که قرار باشد مورد هجمه " سفارشی  کاری " قرار بگیرند چنانکه دهکردی در جریان گفتگویی عنوان نموده بود که حتی اگر حس می نمود کار قدری رنگ و بوی شعارزدگی و سفارشی بودن  را دارد قطعا" این نقش را نمی پذیرفت اما آنچه که او را ترغیب به حضور در این نقش پیچیده کرد و همچنین انبوه مخاطبانی که از نگاه ها و گرایش های مختلف با این اثر همراه شدند(حتی زنان خانه دارِ طرفدار ملودرام ، طبق رصدهای انجام شده ) " صداقت ، واقع نگری و صراحت جاری در کار بود". به بیان ساده و عامیانه : مجموعه ای که حرف دل مردم را می زد. دهکردی در مصاحبه های مختلف عنوان کرده که چگونه است که دولتی برای بازگردان یک دو تابعیتی، یک میلیاردو هفتصد میلیون دلار هزینه کرده و 23 نفر را مبادله می نماید. چنین سند واضحی دیگر نیاز به نگاه جناحی ندارد. با این وجود سازندگان برای متهم نشدن به هر نوع قضاوت اغراق گرایانه ،اسامی شخصیت ها را را تغییر دادند و مایکل هاشمیان حتی می تواند هر آدم نفوذی دیگری نیز باشد.

آنچه که در این مجموعه و در طی این سی قسمت بسیار بارز می نماید قرار دادن فاکتورهای مختلف به عنوان قطعات یک پازل در کنار هم در تعریف بحران های مختلف سیاسی و اقتصادی در کشورِ رو به توسعه ای به نام ایران است .

در جامعه ای که فساد اقتصادی از طریق دور زنندگان تحریم ، اختلاص گران و رواج لجام گسیخته آقازادگی و برادرزادگی و خواهر زادگی و دامادپروری رو به تصاعد است و ارزش هایی چون کسب رزق حلال تبدیل به ضد ارزش می شود طبیعی است که بسترهای متعددی جهت رشد و ظهور امثال جیسون ها فراهم می شود چنانکه مایکل هاشمیان در سکانسی ازکار و در جمع دوستان آمریکایی اش در گزارشی به تفصیل و با استدلال بسیار درست ، رنسانس جامعه ایران را در طول سی سال گذشته یعنی از زمان پایان جنگ تحمیلی تا به امروز ، رواج مصرف زدگی، ترویج ضد ارزش ها ، بحران اقتصادی وگسترش آقازادگی دانسته و در پایان نتیجه گیری می کند که تنها راه مبارزه با ایران ایجاد بحران های مالی ، ایجاد اختلاف در دورن ساختار های اساسی دولتی و حکومتی و مسدود کردن راه های تقویب بنیه اقتصادی است .

نکته قابل توجه بعدی در سمپات بودن این اثر، به تصویر کشیدن توان علمی و مافوق پیشرفته نهادهای امنیتی در تعقیب ، مراقبت و دستگیری خائنین حتی در دورترین نقاط جغرافیای کره زمین  است آن هم توسط نیروهای جوان زبده تحصیلکرده ، نخبه و دانشمند که به دلیل پرداخت شیرین و ملموس کاراکترها بیننده با آنها احساس صمیمیت و نزدیکی می کند چنانکه گویی  محمد ، خانم فهیمی ، رسول ، داود و حتی عبدی را افرادی از اعضای خانواده خود تصور می کند.

" گاندو " طبعا" که در کنار وجوه مثبت بسیارش ضعف های متعددی نیز دارد از برخی دیالوگ های سطحی گرفته تا عدم کارگردانی یکدست در دکوپاژ و هدایت بازیگران ، تفاوت های فاحش در شیوه و قدرت تصویربرداری دو تصویربردار کار ، مشکلات نور و رنگ و بسیاری از اتفاقات محتوایی و فنی دیگر که می توانست به مراتب بهتر این باشد و نشد اما قطعا" که کفه محسنات کار به عنوان یک اثر امنیتی جذاب دراماتیک که در نوع خود تابوشکنی بزرگی محسوب می شود و از همه مهمتر وا داشتن مخاطب به اندیشیدن و تعقل سنگین تر است .

بدیهی است که جواد افشار و گروه سازنده در ساخت فصل های بعدی تلاش خواهند کرد که محصولی قدرتمندتر و نزدیک به استانداردهای جهانی ارائه دهند و اقدام موسسه شهید آوینی را به عنوان مجری ساخت چنین اثری باید ستود چنانکه اگر سناریو وارد بروکراسی پیچ در پیچ و فرسایشی  نگارش و تولید تلویزیون می شد شاید نتیجه نهایی تا این اندازه متهورانه نبود اما با این وجود رسانه ملی نیز تلاش نمود تا جای ممکن به هجوم هجمه های از همه سو  توجهی نکند و کار را با حداقل اصلاحات بر روی آنتن  بفرستد.